„On ma po prostu trudny charakter” - to stwierdzenie często pada w codziennych rozmowach. Ale czy rzeczywiście chodzi tylko o charakter? A może mamy do czynienia z głębiej zakorzenionymi wzorcami myślenia i zachowania, które wskazują na zaburzenia osobowości?
Czym naprawdę są zaburzenia osobowości, jak je rozpoznać i jak wygląda skuteczna psychoterapia?
Czym są zaburzenia osobowości?
To naturalne, że w trudnych chwilach, w czasie stresu, choroby czy kryzysów, zachowujemy się inaczej. Jednak kiedy pewne wzorce myślenia, przeżywania i reagowania utrzymują się stale i utrudniają codzienne funkcjonowanie, możemy mieć do czynienia z zaburzeniem osobowości.
Według klasyfikacji ICD-10, zaburzenia osobowości to głęboko utrwalone, sztywne wzorce zachowania, które znacząco odbiegają od norm przyjętych w danej kulturze. Osoba nie potrafi elastycznie dostosować się do sytuacji, a jej sposób funkcjonowania często powoduje cierpienie, zarówno jej samej, jak i otoczeniu.
Skąd się biorą zaburzenia osobowości?
Na ich rozwój wpływają m.in.:
- Przewlekły stres i trauma w dzieciństwie,
- Nieprawidłowe warunki wychowawcze,
- Czynniki biologiczne i genetyczne.
Dziecko, próbując poradzić sobie w niesprzyjających warunkach, wykształca określony styl radzenia sobie, który z czasem staje się trwałym wzorcem funkcjonowania.
Kiedy można postawić diagnozę?
Zaburzenia osobowości diagnozuje się u osób dorosłych, zwykle po ukończeniu 18. roku życia. Struktura osobowości stabilizuje się dopiero ok. 30. roku życia. U młodzieży mówimy o „nieprawidłowo kształtującej się osobowości”, jeśli zauważalne są ekstremalne, nieadaptacyjne wzorce zachowania.
Przykłady zaburzeń osobowości
Przedstawiamy wybrane typy zaburzeń osobowości, a zwłaszcza te, które często są mylone z „trudnym charakterem”:
Osobowość borderline (BPD)
- Silne huśtawki emocjonalne i trudności w relacjach
- Impulsywność, autoagresja, lęk przed odrzuceniem
- Chroniczne poczucie pustki
- Niestabilny obraz siebie
Osobowość narcystyczna
- Przekonanie o własnej wyjątkowości
- Potrzeba podziwu i uznania
- Niskie współczucie dla innych, wykorzystywanie relacji
- Reagowanie złością na krytykę
Osobowość unikająca (lękliwa)
- Silna obawa przed krytyką i odrzuceniem
- Unikanie bliskości i nowych doświadczeń
- Niskie poczucie własnej wartości
- Trudności w podejmowaniu działań społecznych
Diagnoza - kiedy warto się zgłosić?
Warto skonsultować się ze specjalistą, gdy:
- Powtarzające się wzorce w relacjach, pracy czy życiu codziennym prowadzą do cierpienia,
- Zauważasz chroniczny lęk, impulsywność, trudności w emocjach i w bliskich relacjach,
- Otoczenie również sygnalizuje trudności w kontakcie z Tobą.
Jak wygląda proces diagnozy?
W Poradni Butterfly oferujemy kompleksową diagnozę osobowości:
- Test MMPI-2 - uznawany za jeden z najdokładniejszych narzędzi diagnostycznych. Badanie trwa ok. 1,5-2 godziny i daje pełny obraz struktury osobowości.
- Konsultacje psychoterapeutyczne - obejmują 3-4 spotkania, podczas których specjalista zbiera wywiad i określa rodzaj zaburzenia. Na tej podstawie dobierana jest najlepsza forma leczenia.
Jak wygląda leczenie?
- Psychoterapia psychodynamiczna
To najczęściej rekomendowana forma terapii w zaburzeniach osobowości. Pomaga dotrzeć do nieświadomych mechanizmów i konfliktów wewnętrznych, które stoją za problemami pacjenta.
- Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT)
Sprawdza się zwłaszcza wtedy, gdy objawy są silne i potrzebna jest szybka pomoc w codziennym funkcjonowaniu. Uczy nowych sposobów myślenia i reagowania.
- Farmakoterapia
W niektórych przypadkach, np. gdy występują objawy depresyjne, lękowe lub zaburzenia snu, pomocne może być wsparcie farmakologiczne, ustalane przez psychiatrę.
Czy można „wyleczyć” zaburzenia osobowości?
Zaburzenia osobowości nie są wyrokiem. Dzięki odpowiedniej diagnozie i terapii możliwe jest:
- Budowanie satysfakcjonujących relacji,
- Redukcja cierpienia emocjonalnego,
- Lepsze zrozumienie siebie i innych,
- Osiągnięcie życiowej równowagi i wewnętrznego spokoju.
Potrzebujesz wsparcia?
W Poradni Butterfly prowadzimy:
- Diagnozę zaburzeń osobowości (MMPI-2)
- Psychoterapię psychodynamiczną i CBT
Umów się na spotkanie i zadbaj o swoje zdrowie psychiczne. Twoje życie może wyglądać inaczej - spokojniej, pełniej i bardziej autentycznie.
