Autyzm nie kończy się w dzieciństwie. Choć wiele mówi się o spektrum autyzmu u dzieci, coraz więcej dorosłych osób otrzymuje diagnozę dopiero w dorosłości. Dla wielu z nich jest to moment ulgi i zrozumienia, bo w końcu mogą nazwać to, co przez lata było niezrozumiałe. Diagnoza otwiera też drogę do lepszego poznania siebie i zdobycia narzędzi, które wspierają w codziennym funkcjonowaniu.
W Poradni Butterfly spotykamy się z osobami dorosłymi w spektrum autyzmu, które zmagają się z różnorodnymi wyzwaniami. Przedstawiamy najczęstsze trudności oraz strategie, które mogą Ci pomóc w ich przezwyciężaniu!
1. Trudności w komunikacji i relacjach społecznych
Wielu dorosłych w spektrum autyzmu doświadcza trudności w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji. Problematyczne mogą być:
- interpretacja emocji innych osób,
- rozumienie aluzji, ironii, niedosłowności,
- small talk czy rozmowy w grupie.
Jak sobie radzić?
- Terapia społeczna: Treningi umiejętności społecznych pomagają w praktycznym ćwiczeniu rozmów, reagowania na emocje czy prowadzenia dialogu.
- Wsparcie indywidualne: Psychoterapia skoncentrowana na spektrum autyzmu pozwala przepracować trudne doświadczenia i nauczyć się strategii adekwatnych do codziennych sytuacji.
- Akceptacja różnorodności: Nie każda relacja musi wyglądać „standardowo”. Budowanie własnego stylu relacji jest w pełni wartościowe.
2. Nadwrażliwość sensoryczna
Dźwięki, zapachy, światło i dotyk mogą być przytłaczające. Codzienne sytuacje, takie jak zakupy w zatłoczonym sklepie czy przejazd komunikacją miejską, bywają źródłem ogromnego stresu.
Jak sobie radzić?
- Identyfikacja źródeł dyskomfortu: Świadomość, co nas przeciąża, to pierwszy krok do działania.
- Stosowanie „narzędzi sensorycznych”: Nauszniki wygłuszające, okulary z filtrem światła niebieskiego, specjalistyczna odzież czy akcesoria sensoryczne (np. kamienie gładkie, piłeczki antystresowe).
- Planuj i przewiduj: W miarę możliwości wybieraj pory dnia z mniejszym natężeniem bodźców, np. zakupy rano zamiast popołudniu.
3. Trudności w organizacji i zarządzaniu czasem
Osoby dorosłe w spektrum często doświadczają trudności z planowaniem dnia, zarządzaniem obowiązkami, czy adaptacją do zmian.
Jak sobie radzić?
- Struktura i rutyna: Dobrze zaplanowany dzień z jasno określonymi zadaniami pomaga zredukować stres.
- Wizualne wsparcie: Kalendarze, listy zadań, aplikacje przypominające są to narzędzia wspierające samodzielność.
- Pomoc terapeutyczna: Trening umiejętności wykonawczych (executive functioning) wspiera rozwój strategii organizacyjnych.
4. Problemy z regulacją emocji
Silne emocje, trudność w ich nazwaniu, niepokój, frustracja to częste doświadczenia u dorosłych w spektrum. Mogą prowadzić do wycofania, przeciążenia, a nawet tzw. shutdownów lub meltdownów.
Jak sobie radzić?
- Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT): Pomaga zrozumieć mechanizmy emocjonalne i nauczyć się reagowania w bardziej świadomy sposób.
- Techniki relaksacyjne: Medytacja, oddech, mindfulness czy aktywność fizyczna wspierają regulację emocjonalną.
- Zaufana osoba lub terapeuta: Możliwość porozmawiania z kimś, kto rozumie i akceptuje, daje ulgę i poczucie bezpieczeństwa.
5. Izolacja społeczna i poczucie „bycia innym”
Wielu dorosłych z autyzmem przez lata żyło z poczuciem „niedopasowania”. Diagnoza często pozwala zrozumieć przeszłość, ale nie zawsze od razu eliminuje samotność czy izolację.
Jak sobie radzić?
- Grupy wsparcia: Spotkania z innymi dorosłymi w spektrum autyzmu mogą przynieść poczucie przynależności i akceptacji.
- Aktywność zgodna z zainteresowaniami: Wspólne pasje łączą, dlatego warto szukać społeczności tematycznych, zarówno offline, jak i online.
- Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT): Wspiera w budowaniu życia zgodnego z wartościami i akceptowaniu własnej neuroatypowości.
Pamiętaj - nie musisz radzić sobie z tym na własną rękę
Autyzm w dorosłości to nie wyrok, lecz inny sposób przeżywania świata. Z odpowiednim wsparciem i narzędziami codzienne życie może być satysfakcjonujące, przewidywalne i bezpieczne. W Poradni Butterfly jesteśmy po to, by wspierać Cię w tej drodze z empatią, szacunkiem i zrozumieniem.
